Tez Arşivi

Tez aramanızı kolaylaştıracak arama motoru. Yazar, danışman, başlık ve özetlere göre tezleri arayabilirsiniz.


İstanbul Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / İşletme Mühendisliği Anabilim Dalı

2018

A comparative evaluation study on intellectual property valuation methods

Fikri sınai mülkiyet hakları değerleme yöntemlerinin karşılaştırmalı değerlendirilmesi üzerine bir çalışma

Bu tez, YÖK tez merkezinde bulunmaktadır. Teze erişmek için tıklayın. Eğer tez bulunamazsa, YÖK Tez Merkezi'ndeki tarama bölümünde tez numarasını arayabilirsiniz. Tez numarası: 516741

Tezi Bul
Özet:

Günümüzde, fikri ve sınai mülkiyet haklarına ilişkin değerleme çalışmaları, teknoloji geliştirme, inovasyon, Ar-Ge ve üretim temelli Ar-Ge, yatırımın geri dönüşü, teknoloji geliştirme ve inovasyon ekosistemlerinde performansı üzerinde önemli etkiye sahip bir konudur. Bu nedenle, fikri sınai mülkiyet hakları ve sahip olunan hakların değerini bilmesi; şirketlerin, üniversitelerin, araştırma merkezlerinin ve kamu kurumlarının gelişmesi ve buna bağlı olarak rekabet edebilirlik düzeylerinin artması için gerekli ve oldukça önemlidir. Triple Helix teknoloji geliştirme ekosistemi yaklaşımına göre, üniversiteler ulusal ve uluslararası kapsamda katma değerli Ar-Ge faaliyetleri gerçekleştirilmesi konusunda öncü bir role sahiptir. Bu sebeple, Ar-Ge yönetimi ve fikri sınai mülkiyet hakları süreç yönetimi, Üniversite Teknoloji Transfer Ofisleri (TTO)'nin ana faaliyetleri arasındadır. Türkiye'de ve dünya genelinde TTO'ların faaliyetleri teknoloji transferi için sınai mülkiyet haklarının ticarileşmesinin önemini vurgular ve kanıtlar niteliktedir. Patentler ve diğer sınai haklar stratejik kararlar vermek, ilgili hakların satışı veya lisanlanması, şirket birleşmeleri, ayrılmaları veya devralınmaları, hak ihlalelerine bağlı dava işlemleri, vergilendirme gibi çeşitli amaçlarla değerlenebilir.. Bilim ve Teknoloji Göstergeleri istatistiklerine göre son on yılda artan ulusal ve uluslararası patent başvuru ve tescil sayıları, FSMH bilincinin de belirli bir seviyeye ulaştığını göstermektedir. Türkiye'de de patent farkındalığında ve buna bağlı patent başvurularında artış gözlemlenmektedir. Gelişen algı ile, girişimcilik, buluş, FSMH, ticarileştirme gibi konular çok konuşulur ve üzerinde çalışmalar yapılır hale gelmiştir. Hatta fikri sınai mülkiyet konuları, teknoloji odaklı büyümeyi desteklemek için üniversiteler ve sanayi firmaları için çeşitli devlet politikaları kapsamında da ele alınmıştır. Hem tüzel hem de gerçek kişilerin sahip olunan bir FSMH portfoyünün değerini bilmesi stratejik olarak önemlidir. Bu değerin belirlenmesi için değerlendirmenin amacı ve uygun değerleme yönteminin seçilmesi, hem seçilen yönteme bağlı uygulamayı hem de değerleme sonucunu etkilediğinden oldukça kritik bir konudur. Fikri sınai mülkiyet haklarının değerlemesi için nicel veya nitel analizlere dayanan birçok yöntem vardır. Literatürde bu değerleme yöntemlerinin tanımlarına ya da uygulama süreçlerine ilişkin pek çok kaynak bulunmaktadır, ancak uygulamada her bir yönteme ilişkin örnek vaka içeren çalışmalar ve değerlenecek teknolojiye, farklı senaryolara göre en uygun değerleme yöntemini belirlemeye yönelik kriterlere ilişkin çalışmalar oldukça sınırlıdır.Bazı yöntemlerin uygulanması, önemli ölçüde bilgi ve uzmanlık gerektirir. Değerleme sürecinde değeri belirlenecek buluş hakkında derin bilgiye sahip olunması, değerleme amacının belirlenmesi, patent başvurusu varsa tescil edilip edilmediği, henüz tescil edilmedi ise başvurunun hangi aşamada olduğu bilinmeli ve teknolojinin olgunluk seviyesinin belirlenmesi gibi öncelikle bilinmesi/belirlenmesi gereken hususlar vardır. Temelde bilinmesi gereken bilgiler toplandığı takdirde değerleme süreci daha güvenilir olacak ve bu durum patentin değerindeki sapmaları minimize edecektir. Temelde bilinmesi gereken bilgiler değerleme yönteminin seçimini etkiler. Ancak ilgili değerleme yöntemlerinin tüm gereklilikleri sağlansa bile, bazen uygulamaya yönelik zorluklarla karşılaşılmaktadır ve bazı zorluklar nedeniyle yöntemler bazen etkin bir şekilde kullanılamazlar. Bazı durumlarda aksi de geçerli olabilir, avantajları sebebi ile herhangi bir yöntem eldeki veri kısıtına rağmen tercih edilebilmektedir. Patent değerleme uygulamalarına yönelik çalışmalar Türkiye'de ve dünyada sınırlı sayıdadır. Bunun yanı sıra, Türkiye'de Patent değerleme deneyimi ve uzman bilgisi yeterli değildir. Tüm nicel değerleme metotlarını birbirleriyle göreceli olarak karşılaştırma çalışmasına ve bu yöntemlerin ticarileştirme ve değerleme uzmanlarının deneyimlerini araştıran bir çalışmaya rastlanılmamıştır. Genelde karşılaştırma çalışmalarında nicel yöntemler, ana yöntemler olan maliyet yöntemi, pazar yöntemi ve gelir yöntemine ve bazen de gelişmiş yöntemlere göre yapılmış olup bu yöntemlere bağlı tüm alt yöntemleri ele alan bir karşılaştırma çalışması yapılmamıştır. Uygun değerleme yöntemini kullanmak, teknoloji transferi ekosistemlerindeki tüm aktörler için son derece önemli olduğundan, teorik bilgi ile birlikte, değerleme uzmanlarının bilgi ve deneyimlerine dayanan bir çalışma gerekliliği ortaya çıkmıştır. Bu çerçevede, bu tez çalışmasının amacı, patent değerleme uygulamalarını araştırmak ve farklı teknolojilere ve durumlara göre nicel değerleme yöntemlerinin uygulanabilirliğini ve seçilme kriterlerini FSMH değerleme uzmanlarının deneyimlerine ve bilgilerine dayanarak belirlemektir. Bu amaçla, Türkiye'de, Avrupa'da ve Amerika'da teknoloji transferi alanında çalışan FSMH değerleme uzmanlarının ve profesyonellerinin deneyimlerinden ve bilgilerinden faydalanan nitel bir araştırma yapılmıştır. Uzmanların farklı nicel değerleme yöntemleri hakkında bilgi sahibi olma durumu, farklı nicel değerleme yöntemlerini kullanım durumu, bu yöntemleri kullanma amacı, yöntemlerin zorlukları ve avantajları, sektörlere ya da teknolojilerin olgunluk seviyelerine yöre uygun yöntemler hakkında bilgiler toplanmıştır. Araştırma kapsamında, üniversiteler, TTO'lar, patent ofisleri veya teknoloji yatırım odaklı şirketlerinde çalışan patent değerleme uzmanları ile çeşitli toplantılarda ve konferanslarda, ulusal veya uluslararası patent seminerlerinde konu ile ilgili derinlemesine görüşmeler yapılmıştır. Literatürden derlenen bilgiler ve konu ile ilgili görüşülen uzmanlardan alınan görüş ve öneriler ışığında, uzmanların IP değerleme yöntemlerine ilişkin algılarını daha iyi anlamak ve deneyimlerine göre uygun değerleme yöntemlerini belirlemek için iki tur Delphi anketi yapılmıştır. Anket soru formu, literatürden elde edilen teorik bilgi, ölçek ve kavramlara uygun olarak hazırlanmıştır. Delphi anketinde on sekiz kantitatif değerleme yöntemine odaklanılmıştır. Bu yöntemler; Yeniden Üretme Metodu, Yerine Koyma Metodu, Satış Karşılaştırma Metodu, Karşılaştırmalı Gelir Farkı Metodu, İndirgenmiş Nakit Akışı Metodu, Gelir Artış Metodu, Kar Dağıtım Metodu, Ulaşılabilir Maksimum Kar Metodu, Teknoloji Faktörü, Yatırımın Geri Dönüş Analizi, Teliften Kurtulma Metodu, %25 Kuralı, Satışın % 5'i Kuralı, Karşılaştırmalı Kuvvetli Yanlar Analizi, Risk Ayarlamalı İndirgenmiş Nakit Akışı Metodu, Olasılık Ağacı Analizi, Monte Carlo Metodu ve Reel Opsiyon Fiyatlandırma Metodu. Delphi anketine toplam 15 uzman katılım sağlamıştır. Edinilen bu bulgular, ankete katılan uzmanlara göre Yeniden Üretme Metodu, Yerine Koyma Metodu, Satış Karşılaştırma Metodu, İndirgenmiş Nakit Akışı Metodu, %25 Kuralı, Karşılaştırmalı Gelir Farkı Metodu ve Teliften Kurtulma Metodu yöntemlerinin yaygın olarak tercih edildiğini ve bilindiğini ortaya çıkarmıştır. Gelişmiş değerleme yöntemleri olan Risk Ayarlamalı İndirgenmiş Nakit Akışı, Olasılık Ağacı Analizi, Monte Carlo Metodu ve Reel Opsiyon Fiyatlandırma metotlarının diğer belirtilen yöntemlerle karşılaştırıldığında daha az bilindiği ve paralel olarak daha az olarak kullanıldığı görülmüştür. Ayrıca, maliyet yöntemleri, Satışın %5'i Kuralı ve %25 Kuralı uygulaması kolay olan yöntemlerdir. Henüz tescil edilmemiş ama başvuru süreci devam eden patentlere veya patentle korunmayan/ korunması tercih edilmeyen teknolojiler için ise Yeniden Üretme Metodu, Yerine Koyma Metodu ve Satış Karşılaştırma Metodunun uygun olduğu belirlenmiştir. Patentin değerini belirlerken iyi bir tahmin yapmak için, değerleme amacına ve farklı durumlara göre birden fazla yöntemin kullanılması ve nitel faktörler de dikkate alınmalıdır. Üniversitelerdeki patent değerleme süreclerinde, Yeniden Üretme Metodu, % 25 Kuralı, Satışların % 5'i, Yerine Koyma Metodu, Satış Karşılaştırma Metodu ve Teliften Kurtulma Metodu ankete katılan uzmanlar tarafından en çok seçilen yöntemlerdir. Filiz şirketlerinin patentlerini değerlemek için en uygun yöntemin ise İndirgenmiş Nakit Akışı Metodu olduğu görülmüştür. Teknoloji olgunluk seviyesi 6 ve 6'dan yüksek olan teknolojilerin değerlemeye daha uygun olduğu ortaya çıkmıştır. Ancak her bir değerleme yöntemi için uygun teknoloji olgunluk seviyelerinin değişmekte olduğu görülmüş olup daha derin ve kapsamlı bir çalışma gerekmektedir. Anahtar Kelimeler: Fikri Sınai Mülkiyet Hakları, Patent Değerleme Yöntemleri, Delphi Metodu 

Summary:

Intellectual property valuation is a major topic that have significant effect on technology development, innovativeness, R&D, and manufacture based R&D, return on investment/income and completion performance in technology development and innovation ecosystems. Therefore, the awareness about IP and IP valuation is essential for growth and competitiveness of companies, universities, public institutions and government agencies. According to Triple Helix technology development ecosystem approach, The Universities have a pioneering role for value adding R&D activities. Therefore, R&D management and intellectual propery management are key roles of University Technology Transfer Offices (TTOs). The activities of TTOs in Turkey and all over the world underlined and proved the importance of the commercialization of IPRs in deployment and diffusion of technologies and innovations. The intellectual properties may be valued for various purposes such as making strategic decisions, merger and acquisition processes of companies including joint venture, negotiations and transactions to sell or license intellectual properties, court proceedings, taxation purposes etc. As can be seen from the Science and Technology Indicators (STI) statistics, in recent decades there is a significantly increasing trend in the number of global patent applications and registrations/grants which proved the fact that IP awareness has reached a certain level. This increase in patenting and IP awareness also had been evident for Turkey. As perceptions and initiatives regarding the registration of technology, invention, intellectual property rights show a rapid rise in Turkey in recent years. Therefore, intellectual property issues were addressed within the scope of several state policies for Universities and Industries to support technology oriented growth. To know the value of an owned IP portfolio is strategically important for owners and inventors whether they are legal entitities or natural persons. At this point, the purpose of the valuation and the preference of the appropriate valuation method gains importance and worths being searched about as they affect both the effectiveness of applications and business results. There are many methods which are based on quantititative or qualititative analyses to value an IP. There exist a large variety of sources ont the definition or application process of the IP Valuation methods in literature, but there is still room for research for applications, related cases and preference criteria of each method as the theoretical and practical publications are very limited. Application of some methods requires high level expertise and know how about IP valuation. Before starting the IP valuation process there are some fundamental prerequisite steps such as setting the purpose of valuation, acquiring deep knowledge about the IP technology being valued, definition of the type of the process of patent application, defining TRL of IP, identifying the available data and etc. All fundamentals affect the preference for the valuation methods. Even if the valuers meet almost all requirements of a valuation method, they may still not be able to use the method effectively because of its difficulties/challenges. As well, the opposite condition can also may apply. Moreover, in literature, there are limited studies about patent valuation practices in developing country contexts. Similarly limited number of studies are available for the patent valuation in Turkey. Besides this, IP valuation experience and knowledge of experts are insufficient in Turkey. All types of quantitative methods were not explored by comparing all methods relatively with each other and also the experience and competency of experts in all of the IP valuation methods were not searched as a whole. In general, the comparisons of IP valuation methods were made and main evaluation approaches were exemplified in categories of cost approach, market approach, income approach and sometime advanced method. Therefore, a study based on experiences and knowledge of experts is essential because of the fact that the preference of the appropriate valuation method is highly important for all actors in technology transfer ecosystems. To fulfill the gap of knowledge, the main goal of this thesis study is to explore the practices of patent valuation methods and determine the applicability and preferences of the quantitative IP valuation methods in different contexts and in various cases of IP ecosystems of technology transfer. based on the experiences and knowledge of experts in this field. For this aim, within a qualitative research methodology which utilized the experiences of the IP valuation experts and professionals in technology transfer ecosystem in Turkey, USA and Europe, data were collected about level of expert knowledge, level of usage for different quantitative IP valuation methods, the purpose of using different IP valuation methods, challenges or benefits of applying the methods in patent valuation, the appropriate sectors to apply the different patent valuation methods, the combined application of the valuation methods. For verifying the research, I counducted structured in-depth interviews with IP valuation experts from Universities, TTOs, Patent Offices or Intellectual Capital Firms and national or international patent organizations at various meetings and conferences. As well, a two-round Delphi survey was made for gaining more insights on the experts' perceptions about the IP valuation methods by taking the literature review and expert opinions into account. Survey questionnaire was designed by the dimensions and concepts that were derived from theoretical background/literature. The Delphi survey consists of 18 questions which are focusing on 18 quantitative valuation methods, namely Reproduction method, Replacement method, Sales comparison method, Comparable Profit Margin Method, Discounted Cash Flow Method, Incremental Income Method, Profit Split Method, Maximum Achievable Method, Technology Factor, Return on Investment Ratio, Relief from Royalty Method, Rules of Thumb, the 5% of Sales Method, Profit Differential Method, Risk Adjusted NPV Method, Probability Tree Analysis, Monte Carlo Method and Real Option Pricing Method. Total of 15 experts participated to the Delphi survey. Findings reveal that replacement cost, reproduction cost, sales comparison, DCF, the 25 percent rule, comparable profit margin and RFR methods are widely preferred and known IP valuation methods which are priorly expressed by the respondent experts of this study. Advanced valuation methods are much rarely known and used when compared to previously stated methods. According to our participant experts' opinions, Cost methods, "the 5% of sale" method and "Rules of Thumb: 25% percent rule" method are easy to apply. Survey and interviews showed that "Patent pending technologies" or "nonproprietary technologies" can also be valued by replacement method, reproduction method and sales comparison method (which are mostly referred methods for this kind of valuations). In order to make effective and well-supported estimates of an IP value, more than one valuation method which can be selected according to the objectives and different situations and qualitative parameters should be considered because of their indirect effect to the valuation. For Universities' IP valuation processes, the replacement cost, the 25% percent rule, the 5% of sales, reproduction cost, sales comparison and RFR method were commonly indicated by the respondent experts and occurred as widely preferred methods. DCF method was found to be a preferred method to value start-up's patents. On the other hand, the technologies at 6th or higher Technology Readiness Levels are generally stated as most suitable for valuation. However, suitable TRLs are changing for each valuation method and requires further elaboration. Keywords: Intellectual Property Rights, IP Valuation Methods, Delphi Method