Tez Arşivi

Tez aramanızı kolaylaştıracak arama motoru. Yazar, danışman, başlık ve özete göre tezleri arayabilirsiniz.


Orta Doğu Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Endüstri Mühendisliği Bölümü

A multiple criteria sorting approach based on distance functions

Uzaklık kriterlerine bağlı çok kriterli sıralama yöntemi

Teze Git (tez.yok.gov.tr)

Bu tezin tam metni bu sitede bulunmamaktadır. Teze erişmek için tıklayın. Eğer tez bulunamazsa, YÖK Tez Merkezi tarama bölümünde 285582 tez numarasıyla arayabilirsiniz.

Özet:

Sorting is the problem of assignment of alternatives into predefined ordinal classes according to multiple criteria. A new distance function based solution approach is developed for sorting problems in this study. The distance to the ideal point is used as the criteria disaggregation function to determine the values of alternatives. These values are used to sort them into the predefined classes. The distance function is provided in general distance norm. The criteria disaggregation function is determined according to the sample preference set provided by decision maker. Two mathematical models are used in order to determine the optimal values and assign classes. The method also proposes an approach for handling alternative optimal solutions, which are widely seen in sorting problems. Probabilities of belonging to each class for an alternative are calculated using the alternative optimal solutions and provided as the outputs of the model. Decision maker assigns the alternatives into classes according to these probabilities. The method is applied to five data sets and results are provided for different performance measures. Different distance norms are tried for each data set and their performances are evaluated for each data set. The probabilistic approach is also applied to UTADIS. The performance of the distance based model and modified UTADIS are compared with the previous sorting methods such as UTADIS and classification tree. The developed method has new aspects such as using distances to ideal point for sorting purpose and providing probabilities of belonging to classes. The handling of alternative optimal solutions within the method instead of a post-optimality analysis is another new and critical aspect of the study.

Summary:

Sıralama problemi, alternatiflerin birden fazla kriterdeki değerlerine göre, önceden belirlenmiş sıralı sınıflara atanmasını içerir. Bu çalışmada, uzaklık fonksiyonuna dayalı bir sınıflandırma yöntemi geliştirilmiştir. Alternatiflerin, ideal noktaya olan uzaklıkları kriter birleştirme fonksiyonu olarak kullanılarak alternatiflerin değerleri belirlenir. Bu değerler, alternatiflerin sınıflara atanması için kullanılır. Uzaklık fonksiyonu, yöntem içinde genel uzaklık normunda kullanılır. Kriter birleştirme fonksiyonu, karar vericinin hazırladığı örnek bir tercih listesine göre belirlenir. Alternatiflerin optimal değerlerini ve atanacakları sınıfları belirlemek için iki matematiksel model kullanılır. Sınıflandırma yöntemi, sıralama problemlerinde sıklıkla görülen alternatif optimal çözümler için de bir çözüm önerisi getirir. Alternatif optimal çözümlere göre, sınıflara ait olma olasılıkları belirlenir ve yöntemin çıktıları olarak sunulur. Karar verici bu olasılıklara göre alternatifleri sınıflara atar. Çözüm yöntemi beş farklı veriye uygulanmış ve performans ölçütlerinin sonuçları sunulmuştur. Her veri kümesi için farklı uzaklık normları uygulanmış ve performansları karşılaştırılmıştır. Olasılıksal yaklaşım UTADIS yöntemine de uygulanmıştır. Uzaklık fonksiyonuna dayalı yöntem ve değiştirilmiş UTADIS'in sonuçları, klasik UTADIS ve sınıflandırma ağacı gibi varılan yöntemlerle karşılaştırılmıştır. Geliştirilen yöntemin, varılan çözüm yöntemlerinden farkı, ideal noktaya olan uzaklıklara göre sınıflandırma yapması ve alternatifleri sadece bir sınıfa atamak yerine, alternatiflerin farklı sınıflara ait olma olasılıklarını hesaplamasıdır. Yöntemin bir başka yeni ve önemli özelliği, alternatif optimal çözümleri optimal sonrası ele almak yerine, yöntem içerisinde kullanmasıdır.